قلعه خاکی فهرج
قلعه خاکی فهرج که در بافت فعلی شهر فهرج و در فاصله اندکی از رودخانه فهرج و جاده بم – زاهدان و در دشت کویر لوت قرار دارد بر روی صخره ای مکعبی شکل رسوبی بنا شده و ارتفاع آن به اندازه است. بالاتر از سطح زمین .
معماری بی نظیر قلعه فهرج
اعتقاد بر این است که قلعه تاریخی فهرج چهارگوش دارای چهار برج در گوشه و کنار قلعه و احتمالاً برج هایی در هر طرف قلعه است.
تشخیص نقشه فضاهای موجود در سطح قلعه کاملاً ممکن نیست، زیرا محکم ترین قسمت دیوار قلعه فقط در ضلع شرقی قلعه باقی مانده است که شامل بقایای دیوار، یک برج گرد و یک ردیف تیرها
در قسمت های شمالی و غربی قلعه تنها بخشی از بقایای فضاهای قلعه باقی مانده است. در گوشه جنوب غربی قلعه فهرج، بقایای برجی مدور و توخالی با قاعده مکعبی دیده می شود.
قلعه فهرج از آجر ساخته شده که ابعاد آن در برخی نقاط از ۲۵ تا ۴۳ سانتی متر مربع است.
قلعه گلی فهرج نیز دارای چاه عمیقی است که در قسمت شمالی قلعه حفر شده است.
این قلعه تاریخی در شهر فهرج به دلیل بی توجهی به حفاظت از آن در سال های اخیر تا به امروز به قدری ویران شده است که به دلیل بقایای معماری به جای مانده نمی توان ورودی قلعه را به راحتی تشخیص داد.
در قسمت شمالی قلعه و بین رودخانه فهرج و صخره خاکی قلعه نخلستان وسیعی قرار دارد. به گفته اهالی در گذشته انار و مرکبات در باغ فهرج کشت می شد و اکنون محوطه باغ فهرج به بیشه تبدیل شده است.
مجموعه ای از قنات ها نیز از دامنه شمالی صخره ای که قلعه بر روی آن ساخته شده بود، جاری بود. قنات پای تپه قلعه و شمال آن اکنون خشک است. در غرب قلعه قبرستان شهر قرار دارد.
در اطراف قلعه فهرج خندقی وجود داشت که اکنون پر شده است و بقایای این خندق فقط در ضلع غربی قلعه دیده می شود. آثار حفاری های غیرمجاز به صورت گودال در سطح قلعه به وفور دیده می شود.
نکته جالبی که در بررسیها کشف شد این است که فضایی که اکنون قلعه فهرج نامیده میشود، بخش مرکزی قلعه بزرگتری بوده که آثار آن در میان بقایای کارخانه قاجار و در ضلع جنوبی مسیر خاکی مجاور قلعه دیده میشود. .
